Чăваш таврапӗлӳҫисен пӗрлӗхӗ

Союз чувашских краеведов

Чăвашла Русский

Таврапӗлӳ вӑл...

«Таврапӗлӳ культурӑн пӗр пайӗ пулнӑран вӑл культурӑна музей тата педагог ӗҫӗн архивӗсене тӑвассипе, пухусем ирттерессипе, ҫамрӑксене тӗрлӗ кружоксемпе пӗрлӗхсене пухассипе, туризма аталантарассипе, хорсем тата алӗҫ артелӗсене йӗркелессипе тачӑ ҫыхӑнтарать».


«Таврапӗлӳ тӑван тавралӑха юратма вӗрентет, вӑл паракан ӑс вара вырӑнти культура палӑкӗсене упраса хӑварма май парать».

Дмитри Лихачёв академик

В Национальной библиотеке представят Экологическую энциклопедию Чувашской Республики

13.03.2020 11:53
В Национальной библиотеке представят Экологическую энциклопедию Чувашской Республики

14 марта в Национальной библиотеке Чувашской Республики состоится презентация «Экологической энциклопедии Чувашской Республики». Книга издана Чувашским книжным издательством при поддержке Федерального агентства по печати и массовым коммуникациям Российской Федерации.

Энциклопедия знакомит с природой, экологией, водными ресурсами, растительным и животным миром региона. В справочном издании представлены сведения о природных явлениях и объектах, сообществах, особо охраняемых природных территориях Чувашской Республики, их экологическом состоянии, факторах, воздействующих на природу, источниках загрязнения окружающей среды. Большое внимание уделено исследователям и защитникам природы родного края.

Над созданием издания работал большой коллектив авторов. Председателем редакционного совета является академик Российской академии образования Лев Кураков, научным консультантом – председатель правления МОО «Живая Планета», академик Российской академии естественных наук, доктор биологических наук, профессор Московского государственного университета им. М.В. Ломоносова Николай Дроздов. Редакционную коллегию возглавил главный редактор, государственный деятель, кандидат географических наук, заслуженный эколог Чувашской Республики Федор Карягин.

Энциклопедия адресована как специалистам, работающим в области охраны окружающей среды, так и массовому читателю в условиях растущего интереса к качеству среды проживания.

Праздник книги объединит представителей власти, деятелей культуры, научных деятелей, экологов и читателей.

Начало презентации – в 11.00 ч.

23-02-17 доб. 154

Источник: Национальная библиотека Чувашской Республики

Информационное письмо

13.03.2020 08:28

Руководителям централизованных районных/городских библиотечных систем Чувашской Республики

Районным/городским отделениям Союза чувашских краеведов

28 марта 2020 г. в Национальной библиотеке Чувашской Республики (г. Чебоксары, пр. Ленина, д. 15) состоится ежегодное собрание Союза чувашских краеведов. В повестке дня собрания: итоги работы районных отделений Союза за 2019 год; подготовка книги к юбилею Союза краеведов, поощрение лучших краеведческих изданий за 2019 г.; награждение отличившихся краеведов и т. д. Начало в 10.00 часов. Регистрация с 09.30.

Для участия на собрании необходимо избрать делегатов от сельских, районных и городских школ, Домов творчества, музеев, клубов, библиотек, архивов и др. учреждений и организаций, занимающихся краеведческой деятельностью. Командировочные расходы за счет местных средств.

Ходатайства на выдвижение кандидатов (активных краеведов) на присвоение званий «Почетный краевед», «Заслуженный деятель этнокультуры» и награждения благодарственным письмом Союза можете направить по адресу: ton8585@inbox.ru.

Просим Вас в срок до 23 марта предоставить в центральный совет Союза информационный отчёт о проделанной работе районного отделения за 2019 год в печатном или электронном варианте по адресу: г. Чебоксары, пр. Ленина, д. 15, (Национальная библиотека) каб. 201 или ton8585@inbox.ru, а также уточнить состав районного совета по следующему образцу:

ФИО; Категория (профессия, должность); Должность в районном филиале Союза чувашских краеведов (председатель, заместитель, секретарь и т.п.); Номер телефона, адрес электронной почты (обязательно)

Председатель

Союза чувашских краеведов С.Л. Сорокин

Секретарь:

8(8352) 23-02-17, доб. 147

Тимофеева Ольга Николаевна

«Янкас вулавӗсем» таврапӗлӳпе ӑслӑлӑх конференцийӗ тӑваттӑмӗш хут иртрӗ

05.03.2020 18:27
«Янкас вулавӗсем» таврапӗлӳпе ӑслӑлӑх конференцийӗ тӑваттӑмӗш хут иртрӗ

ӑҫалхи нарӑс уйӑхӗн 20-мӗшӗнче хамӑрӑн паллӑ ентеш — сӑвӑҫ, прозаик тата куҫаруҫӑ Нестер Кириллович Ефимов (литературӑри псевдонимӗ - Янкас) ҫуралнӑранпа 111 ҫул ҫитрӗ. Ҫакна халалласа, нарӑс уйӑхӗн 27-мӗшӗнче районти Культура ҫуртӗнче "Янкас вулавӗсем" ӑслӑлӑхпа тавра пӗлӳ конференцийӗ иртрӗ.

Конференцине Н. Янкас ячӗллӗ литературӑпа искусство тата культура пӗрлӗхӗн "Эпир - Трак ен ҫыравҫисем" (сӑвви - Николай Ершовӑн, кӗвви - Иван Прокопьевӑн) юррипе уҫрӗҫ. Ҫак мероприятине Н. Янкасӑн пиччӗшӗн ывӑлӗ - Петр Митрофанович Митрофанов профессор, ветеринари ӑслӑлӑхӗсен докторӗ хутшӑнни те хӑйне евӗр пысӑк савӑнӑҫпа телей пулчӗ. Вӑл хӑйӗн пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинче чарӑнса тӑчӗ, пултаруллӑ ҫывӑх тӑванне — Н. Янкаса аса илчӗ, ентешсене унӑн ятне сумлӑн упраса пурӑннӑшӑн чӗререн тав турӗ. Районти Н. Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх ертӳҫи И. Прокопьев Петр Митрофанович кӑкӑрӗ ҫине Н. Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх паллине ҫирӗплетрӗ.

Унтан Красноармейскинчи вӑтам шкул учителӗ В.М. Михайлов "Михайлов Александр Ефимович - карап ӑсти" темӑпа тухса калаҫрӗ. Районти Н. Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх ертӳҫи И. Прокопьев Ви­талий Михайлович кӑкӑрӗ ҫине наукӑна аталантарас ҫӗрти пысӑк тӳпешӗн - Н.В. Никольский ячӗллӗ орден, Чӑваш халӑх академикӗ В. Данилов Чӑваш наци ӑслӑлӑхпа ӳнер акдемийӗн президи­умӗ ячӗпе "Халӑх академикӗ" хисеплӗ ӑслӑлӑх ятне пани ҫинчен калакан паллӑна ҫакса ячӗҫ. Иван Афанасьевич ҫавӑн пекех чӑваш культурине аталантарма сумлӑ тӳпе хывнӑшӑн пӗрлӗхӗн "Чӑвашлӑха аталантарнӑшӑн" медалӗсене Н.С. Семенова (Кӗҫӗн Шетмӗ), В.С. Серафимова (Красноармейски), вӗсене тата Ю.П. Романова (Красноармейски) Н. Ян­кас ячӗллӗ пӗрлӗхӗн членӗн удостоверенийӗсене пачӗ.

Ентеш-юбилярсен пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ пирки конференцире малалла докладсене ҫаксем туса пачӗҫ: И.М. Федорова ("Аттай (Терентьев) Марк Сергеевич - паллӑ поэт"), А.Ю. Никандрова ("Григорьев Анатолий Николаевич — спортсмен"), И.В. Герасимова ("Григорьев Из­маил Михайлович — полковник, писатель"), С.А. Гурьева ("Григорьев Наум Григорьевич - композитор"), С.М. Мефодьевӑпа П.З. Влади­мирова ("Дмитриев Михаил Васильевич — ком­позитор"), Л.А. Тихонова ("Кириллов Тарас Ки­риллович — паллӑ поэт, ӑста публицист"), И.Н. Козлова ("Кондратьев (Пехил) Вениамин Васильевич — поэт"), В.З. Константинов ("Мар­кова Анна Васильевна - журналист"), З.П. Михай­лова ("Нестерова Зоя Алексеевна - пултаруллӑ ҫыравҫӑ"), С.В. Петрова ("Никифо­ров Иван Никифорович - ятлӑ-сумлӑ вӗрентекен"), В.М. Данилов ("Николаев Леонид Ни­колаевич - журналист"), Г.Л. Ефимов (Патмар Иван Анисимович — паллӑ фольклорист"), Ю.Е. Кузьмина ("Патмар Эдисон Иванович - ҫыравҫӑ"), И.А. Прокопьев ("Семенов Лука Семенович — сӑвӑҫӑ"), В.С. Серафимов ("Се­рафимов Владимир Серафимович - тавра пӗлӳҫӗ"), Р.И. Яковлева ("Чернова Зоя Мироновна - пултаруллӑ артистка"), Н.С. Семенов ("Юрьев (Нямань) Михаил Иванович - паллӑ ҫыравҫӑ"), С.М. Назарова ("Яковлев (Яккусен) Петр Яковле­вич — пултаруллӑ сӑвӑҫӑ").

Докладчиксене активлӑхшӑн пурне те рай­он администрацийӗн Дипломӗсемпе чысларӗҫ.

Конференцине хутшӑннисене район администрацийӗн социаллӑ аталанупа архив ӗҫӗсен пайӗн пуҫлӑхӗ Р.М. Осипова саламларӗ. Рена Михайловна ҫавӑн пекех культу­ра ӗҫӗнче чылай ҫул вӑй хунӑшӑн тата 70 ҫулхи юбилейӗ ячӗпе В.С. Серафимова (Красноармейски) ырӑлӑхпа пархатар сунчӗ, Тав ҫырӑвӗпе чысларӗ.

Конференцине хутшӑннисем культура ӗҫченӗсен концертне те пӑхса савӑнма пултарчӗҫ.

Мероприяти вӑхӑтӗнче районти тӗп вулавӑш специалисчӗсем йӗркеленипе хамӑр тӑрӑхри ҫыравҫӑсен кӗнекисен куравӗ те ӗҫлерӗ.

Виталий Михайлов

Вышла в свет «Экологическая энциклопедия Чувашской Республики»

05.03.2020 18:07
Вышла в свет «Экологическая энциклопедия Чувашской Республики»

Недавно в Чувашском книжном издательстве вышла в свет «Экологическая энциклопедия Чувашской Республики». Издание осуществлено при финансовой поддержке Федерального агентства по печати и массовым коммуникациям. Составитель – Ф.А. Карягин, председатель редакционного совета – Л.П. Кураков, научный консультант – председатель правления МОО «Живая Планета», академик Российской академии естественных наук, доктор биологических наук, профессор Московского государственного университета им. М.В. Ломоносова Н.Н. Дроздов. Редактор – Р.К. Игнатьева. Тираж новинки – 1000 экземпляров.

В справочном издании представлены сведения о природных явлениях и объектах, сообществах, особо охраняемых природных территориях Чувашской Республики, их экологическом состоянии, факторах, воздействующих на природу и ее компоненты, источниках загрязнения окружающей среды. Большое внимание уделено исследователям и защитникам природы родного края. Академик Российской академии образования, академик Европейской академии естественных наук (Германия), член Оксфордского академического союза (Великобритания), член Нью-Йоркской академии наук, председатель редакционного совета Л.П. Кураков в обращении к читателям отмечает: «Наша республика достигла заметных результатов в формировании экологической культуры населения. Неслучайно столица Чувашии г. Чебоксары неоднократно признана общественностью и органами власти России одним из самых чистых и благоустроенных городов Российской Федерации. Но это не означает, что в районах и городах республики все идеально. Нам представляется, что издание данной энциклопедии позволит повысить общий уровень самосознания граждан. Для этого необходимо, чтобы экологическая энциклопедия стала настольной книгой для всех руководителей органов власти, системы образования, хозяйствующих субъектов и простых людей».

Статья-введение «Чувашская Республика» знакомит с природой, экологией, водными ресурсами, растительным и животным миром региона. Энциклопедические статьи расположены в алфавитном порядке. Из них можно почерпнуть много интересного и удивительного. К примеру, текст о белуге – рыбе семейства осетровых – сообщает, что это самая крупная из пресноводных рыб. Она «постоянно живет в Каспийском море, в реки поднимается для нереста… Самцы достигают половой зрелости в возрасте 12–14 лет, самки – 16–18 лет. До строительства плотин на Волге белуга встречалась в районе Чебоксар. В пределах Чувашии отмечена весной 2001 г. Охраняемый, очень редкий вид».

В конце издания приводятся литература и источники, даны основные сокращения и список наиболее часто встречающихся аббревиатур. В книге использованы фотографии А.Ю. Березина, И.С. Дубанова, Л.А. Ефимова, Н.В. Игнатьевой, Г.Н. Исакова, Ю.Я. Краснова, А.А. Ластухина, Л.П. Николаевой, Г.С. Самсоновой, Е.А. Синичкина, П.Т. Тихонова, А.А. Яковлева, З.А. Яковлевой, из архива Администрации Главы Чувашской Республики и Чувашского книжного издательства.

Энциклопедия адресована как специалистам, работающим в области охраны окружающей среды, так и массовому читателю в условиях растущего интереса к качеству среды проживания.

Презентация издания пройдет 12 марта в Доме Дружбы народов Чувашии (Чебоксары, ул. Хузангая, 20) и 14 марта в Национальной библиотеке Чувашской Республики (Чебоксары, пр. Ленина, 15).

Источник: Национальная библиотека Чувашской Республики

«Яндекс.Тăлмачă» сервиса чӑваш чӗлхине кӗртнине халалласа «Чӑваш чӗлхи — тӗнче уҫҫи» хӑтлав иртрӗ

02.03.2020 16:25
«Яндекс.Тăлмачă» сервиса чӑваш чӗлхине кӗртнине халалласа «Чӑваш чӗлхи — тӗнче уҫҫи» хӑтлав иртрӗ

Нарăс уйăхĕн пĕрремĕшĕнче «Яндекс.Тăлмачă» тĕрлĕ чĕлхерен чăвашла, чăвашларан тĕнчери 100 яхăн чĕлхене куçарма тытăнчĕ. Ĕнер Чăваш Республикин наци библиотекинче чăваш халăхĕшĕн пысăк пĕлтерĕшлĕ пулăма халалласа «Чăваш чĕлхи — тĕнче уççи» хăтлав иртрĕ. 15 çул каялла тума палăртса хунă ĕç юлашки 4-5 çулта - 2016 тата 2019-2020 çулсенче - пысăк утăмсемпе аталаннă. «Яндекс.Тăлмачă» тĕрĕс куçартăр тесен ăна чăвашла-вырăсла ик чĕлхеллĕ предложенисемпе тата тулли текстсемпе пуянлатмалла. Халĕ унта "Яндекс" 250 пин ытла мăшăр предложени вырнаçтарнă, Николай Плотников ертсе пынипе ĕçлекен ушкăн тепĕр 50 пин ытла мăшăр хатĕрлесе хунă, анчах та предложенисене 500 пин мăшăртан иртсен тин "Яндекс. Тăлмачăри" предложенисен йышне ÿстересшĕн. Пултаруллă ушкăн çак ĕçе çулталăк вĕçлениччен пурнăçлама ĕмĕтленет. Ĕмĕт пурнăçлантăр тесен сканерлама, сканерланă текстсене вуласа тухса юсама, чăвашларан вырăсла, вырăсларан чăвашла куçарнă хайлавсен ăнăçлă тĕслĕхĕсене тупма, укçа-тенкĕпе пулăшма пултаракан маттурсем пулсан çак ĕç самаях хăвăрт пулассине пĕлтерчĕç хăтлава хутшăнакансем.

Маттур чăвашсем "Яндекс. Тăлмачă" лайăх ĕçлетĕр тесен ик чĕлхеллĕ текстсен корпусне хатĕрлемелли пирки те манмарĕç. Хăтлавра Чăваш Республикн вĕренÿ институчĕн ректорĕ Юрий Исаев, И.Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университечĕн ректорĕ Владимир Иванов, Чăваш патшалах гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕн ертсе пыракан ăслăлăх ĕçтешĕсем Алевтина Долгова тата Геннадий Дегтярёв, «Хавал» чăваш халăх пĕрлешĕвĕн Килĕшÿ канашĕн пайташĕ, Тăван мар чĕлхесене вĕренмелли «Ăнăçу чĕлхи» шкулăн коммерци директорĕ Александр Блинов, Чăваш наци конгресĕн вице-президенчĕ Владимир Тяпкин, Мускав адвокачĕсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ Владимир Болгарский, Хусанти "Сувар" хаçат тĕп редакторĕ пулса ĕçленĕ Константин Малышев журналист, Чăваш Республикин наци библиотекин "Чăваш кĕнеки" центрĕн ертÿçи Галина Соловьева т.ыт.те тухса калаçрĕç, "Яндекс. Тăлмачă" проект пĕлтерĕшĕ кашни чăвашшăн пысăк пулнине палăртрĕç.

ЧПГӐИ сайтӗнчен

Тÿскелте Çăварни кĕр кĕрлерĕ!

02.03.2020 16:22
Тÿскелте Çăварни кĕр кĕрлерĕ!

Чăваш наци конгресĕн культура комитечĕн «Аваллăха упраса, малашлăха ĕненсе уçă вулавĕсем" проекчĕпе килĕшÿллĕн, нарăс уйăхĕн 29-мĕшĕнче эпир, чăваш наци конгресĕн хастарĕсем, Елчĕк районĕнчи Тÿскеле çитрĕмĕр. Проект авторĕ - ЧНК культура комитечĕн председателĕ Вера Архипова.

Тÿскелти нумай енлĕ кану культура керменĕнче пире «Шуçăм» фольклор ушкăнĕ тата ял халăхĕ çăкăр-тăварпа, юрă-ташăпа ăшпиллĕн кĕтсе илчĕç. Елчĕк ял тăрăхĕн пуçлăхĕ Алина Смирнова килнĕ хăнасене анатри чăвашсем патне çитнĕ ятпа саламларĕ, кĕскен хăйсен ĕçĕ-хĕлĕпе паллаштарчĕ. ЧНК культура комитечĕн ертÿçи Вера Архипова проект çинчен каласа пачĕ, вăл мĕнле пурнăçланса пынине уçса пачĕ тата елчĕксене ăшшăн кĕтсе илнишĕн тав турĕ. Культура керменĕн директорĕ Алина Ермолаева Шупашкартан килнĕ хаклă хăнасемпе паллаштарчĕ, вăлах мероприятие ертсе пычĕ.

Тÿскелте виçĕ çул каялла çĕнĕ хăтлă культура керменне хута янă. Çавăнпа та кунта тĕрлĕ йăла-йĕрке уявĕсем час-часах иртеççĕ. Нумаях пулмасть Тутарстанри Пăва районĕнчи Раккассин «Уяв» фольклор ушкăнĕ хăнара пулнă тата Шупашкар районĕнчи «Телей» халăх фольклор ансамблĕ те килсе хăйсен пултарулăхĕпе куракансене савăнтарнă.

Чăваш наци конгресĕн культура комитечĕн ертÿçи Вера Архипова уява пуçтарăннисене тав сăмахĕ каларĕ, проект чăн та ăнăçлă ĕçленине, халăха кирлĕ пулнине палăртрĕ, конгресс хастарĕсене пурне те сăмах пачĕ. Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ, ЧНК вĕренÿ комитечĕн председателĕ Геронтий Никифоров çулталăк çаврăмĕнчи кун тăрăм йăли-йĕрки çинчен тĕплĕн каласа пачĕ, Тÿскел тăрăхĕнчи анатри чăвашсен уявĕсен уйрăмлăхĕсене уçса пачĕ. Чăвашсен паллă поэчĕ Раиса Сарпи хăйĕн сăввисемпе паллаштарчĕ, ял халăхне сăвă çырас ăсталăха уçса пачĕ. Елчĕкре çуралса ÿснĕ ал ĕç ăсти Зинаида Воронова хăй ăсталанă ĕçсен куравне йĕркелерĕ, ăсталăх урокне те ирттерчĕ. Культура комитечĕн председателĕн çумĕ Надежда Васильева хореограф «Шуçăм» фольклор ансамбльне çÿрекенсене ташă хусканăвĕсене вĕрентрĕ. Тÿскелсем ташă вăрттăнлăхĕсене хаваспах алла илме пултарчĕç. Юрлама кăмăллакансемпе, уйрăмах ачасемпе, Людмила Кинер юрăç, композитор ăсталăх урокне ирттерчĕ. Шĕвĕрккесем чăваш юррисене çăмăллăнах, хăвăрт шăрантарма хăнăхрĕç.

Елчӗк районӗнче ҫуралса ӳснӗ ЧНК президенчӗн Николай Угасловӑн пулӑшуҫи Зоя Яковлева "Шуҫӑм" фольклор ушкӑнне хамӑр культурӑна аталантарас тӗлӗшпе хастар ӗҫленӗшӗн конгресс Тав Хутне парса хавхалантарчӗ.

Тӗлпулӑва ЧНК Елчӗк районӗн уйрӑмӗн ертӳҫи, "Елчӗк Ен" хаҫат тӗп редакторӗ Николай Малышкин та ҫитрӗ, пурне те Ҫӑварни уявӗпе саламларӗ, тӳскелсене хӑнасене кӗтсе илме тӗплӗ хатӗрленнӗшӗн тав турӗ. «Тÿскеле иртекен уяв эпир хамăр чĕлхене, культурăна çĕнĕрен чĕртсе тăратассипе маттур ĕçлеме пуçланине кăтартать. Ял халăхĕ, ачасем çак мероприятисене хастар хутшăнни савăнтарать Сирĕн пултаруллăхăра курсан - савăнса хăпартланатăн, ял, район малашлăхĕ пуррине ĕненсе, туйса илетĕн»,- терĕ Николай Федорович.

Паллах, килнĕ хăнасене «Шуçăм» фольклор ушкăнĕн пултарулăхĕнчи «Çăварни юрри», «Мăнкун» уявĕн йĕрки тата Тÿскел ялĕн «Ни сарă мар, ни хура мар» тĕп юрри хăнасен чунне уйрăмах пырса тиврĕç.

Аслă Çĕнтерÿ 75 çулне халалланă «Вăрçă чарăнни» инсценировкăна тÿскелсем уйрăмах пултаруллă хатĕрленĕ, ăна вĕсем ку çул иртекен тĕрлĕ мероприятисенче кăтартас шухăшлă. ЧНК хастарĕсемпе уява пухăннă ял халăхĕ ку сценкăна хумханса тата куççÿль кăларса ăша хыврĕç.

Çанталăк çуркунне енне кайсан хĕле ăсатса ăшă кунсене кĕтсе илмелли Çăварни уявĕ çитнĕ. Тÿскелсем ăна вырăнти йăлана шута илсе тĕплĕн хатĕрленнĕ. Вĕсем Çăварни эрнине ирттерсе, пурнăç сыпăнса пытăрччĕ, выльăх-чĕрлĕх йышлă ĕрчетĕрччĕ тесе уява ял урамне тухса, тĕрлĕ йăласемпе, хĕвеле май катаччи чупса хĕле ăсатрĕç. ЧНК культура комитечĕн пайташĕсем те çăварни уявне хутшăнса лаша çуни çине ларса, юрла-юрла ял тавра çаврăнчĕç. Вĕсем те тÿскелсемпе пĕрле анатри чăвашсен йăли-йĕркипе:

«Хĕл уйăхĕ виç уйăх: раштав, кăрлач, пĕр нарăс. Çамрăк ĕмĕр – пĕр хуйăх, савăнар-ха пĕр харăс…» -- тесе юрларĕç.

Елчĕк районĕнчи Тÿскел ялĕн «Шуçăм» фольклор ушкăнĕ ЧНК хастарĕсене: «Пире малашне татах та пултаруллăрах ĕçлеме вăй-хăват парса хăвартăр»,- тесе ырă сăмахпа чĕререн тав турĕ.

Зоя Яковлева, Геронтий Никифоров.

Чăваш наци конгресĕн культура комитечĕ йĕркеленипе тĕнчери халăхсен хушшинчи «Чăваш Ене мухтаса» III фестиваль-конкурс анлă иртрĕ

28.02.2020 19:48

Чӑваш автономийӗ йӗркеленнӗренпе 100 ҫул ҫитнине халалласа республикӑра пысӑк пӗлтерӗшлӗ культура мероприятисем чылай иртеҫҫӗ. Чӑваш наци конгресӗн культура комитечӗ Чӑваш патшалӑх культура тата ӳнер институчӗ пулӑшнипе литературăпа музыка хайлавĕсен «Чăваш Ене мухтаса» халăхсен хушшинчи конкурс-фестиваль йӗркелерӗҫ. Проект авторĕ, тĕп йĕркелÿçи Чăваш наци конгресĕн культура комитечĕн председателĕ Вера Севастьяновна Архипова.

Асăннă конкурс тĕп тĕллевĕ – Тăван енĕмĕрти наци культурине, халăх йăлисене тата професси ăсталăхне упраса хăварасси тата аталантарасси, ҫамрӑксем хушшинчи хастарлăха ӳстересси, Чӑваш ҫӗршывӗн пуян историпе культурине туллин уҫса парасси.

Çак конкурс-фестивале ирттерсе эпир ÿссе пыракан ăрăвăн наци культурипе тата халăх йăлисемпе çыхăннă пĕлĕвĕн шайне ÿстересшĕн. Унсăр пуçне ку ĕçре пултаруллă, пуçарулă ачасене хавхалантарасшăн. Çавăн пекех вĕрентекенсене, ÿссе пыракан ăрăва уроксем хыççăн та пултарулăх енĕпе тата та тĕплĕнрех ĕçлеме хистесшĕн. Хутшăнакансене тĕрлĕ номинацире хакларăмăр. Вĕсем «Юрлас тата кĕвĕ калас ăсталăх (автор кĕввисене уйрăм ушкăнра)», «Музыка хайлавĕ», «Литература хайлавĕ (проза тата поэзи)», «Литература вулавĕ», «Театр ăсталăхĕ», «Фольклор ăсталăхĕ» енсĕсемпе хăйсен пултарулăхне кăтартма пултарчĕç.

Конкурс-фестивале хутшăнакансем тĕнчен тĕрлĕ кĕтесĕнче пурăнаççĕ. Сăмахран, хăйсен ĕçĕсене Чăваш, Тутар тата Пушкӑрт Республикинчен, Чӗмпĕр тăрăхĕнчен, Крымран, Питӗрпе Ленинград облаҫӗнчен, Мускавран, Замби, Чехи, Ангола, Алжир, Египет, Палестина, Туркменистанпа Узбекистан тата ытти çĕршыври çамрăксем куçăмлă тата куçăмсăр майпа тăратнă.

Нарăсăн 22-мĕшĕнче ирпе-ирех Шупашкарти Туслăх çурчĕ кĕрлесе кăна тăчĕ. Тĕрлĕ пÿлĕмсенче фестиваль тÿрисем хутшăнакансен пултаруллăхне хакларĕç.

Светлана Асаматпа Раиса Сарпи тата Юрий Сементер паллă поэтсем «Литература хайлавĕ, литература вулавĕ» номинацире сăвă вулакансене тата хайлакансене итлерĕç, хакласа хăйсен сĕнĕвĕсене пачĕç.

Фестивале хутшăнма кăмăл тунисен музыка ăсталăхне Любовь Бушуева, Надежда Гайбурова тата Валентина Архипова тĕплĕн итлерĕç, хакларĕç.

Театр тата фольклор ăсталăхне Чăваш халăх артисчĕ Иван Иванов, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ артисчĕ Елена Шурту тата ЧР тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ Земфира Яковлева пăхса тухрĕç.

Тĕрлĕ ÿсĕмри çĕр аллă çын тата ушкăнсенчен чи пултаруллисене суйлама çăмăлах пулмарĕ пулин те, маттуррисене тÿрех асăрхама май килчĕ.

Вĕсен пултаруллăхĕпе Гала-концертра тепĕр хут паллашма тата чи хастаррисене тĕрлĕ дипломсемпе хавхалантарма май пулчĕ.

Гала-концерта Чăваш наци конгресĕн президенчĕ Николай Угаслов уçрĕ. Вăл фестивале хутшăннă маттур та пултаруллă çынсене саламларĕ, чĕререн тав турĕ, Чăваш Еншĕн тунă пархатарлă ĕçсемшĕн мухтарĕ. Муркаш районĕнчи Калайкасси шкулĕнчи вĕренекенсен «Сывлăмпи» ансамбльне (ертÿçисем Алина Данилова, Надежда Кондукторова) уйрăм тав туса хавхалантарчĕ, ятарлă парнепе чысларĕ.

«Чăваш Ене мухтаса» фестивальте Чăваш Ен халăхĕсен Ассамблеин ертÿçи Лев Кураков, Туслăх çурчĕн директорĕ Юрий Токмаков, ветерансен пĕрлешĕвĕн ертÿçи Николай Семенов, ЧНК вице-президенчĕ Анатолий Ухтияров тата ыттисем те тухса калаçрĕç, хутшăнакансене тата çĕнтерÿçĕсене тав турĕç.

Уява ЧНК çумĕнчи алă ăстисен Ассоциацийĕн пайташĕсем хăйсен ĕçĕсемпе илемлетрĕç, вĕсене курма килнисем пăхса савăнчĕç.

Курма килнисем уяв кашни çул илемленсе, анлăланса пынине палăртрĕç. Кăçал Аслă Çĕнтерÿ тунăранпа 75 çул çитнине палăртса вăрçă темипе чылай номерсем пулчĕç. Трак енри халăх фольклор ушкăнĕ ку енĕпе уйрăмах палăрчĕ.

«Чăваш Ене мухтаса» III фестиваль-конкурсăн Гран-Прине Шупашкарти В.П. Воробьев ячĕллĕ музыка шкулĕнчи сĕрме купăспа вылякан «Калейдоскоп» ушкăн çĕнсе илчĕ.

Фойере Чăваш Ене мухтаса тĕрлĕ чĕлхепе юрă-ташă, вăйă-кулă янăрарĕ.

Зоя Яковлева, ЧНК пресс-служба ертÿçи.

Состоялась VIII научно-практическая конференция «Культура и искусство: традиции и современность»

27.02.2020 20:20
Состоялась VIII научно-практическая конференция «Культура и искусство: традиции и современность»

27 февраля 2020 года в Чувашском государственном институте культуры и искусств состоялась VIII Международная научно-практическая конференция «Культура и искусство: традиции и современность», организованная кафедрой народного художественного творчества и приуроченная к 100-летию образования Чувашской автономной области.

Открылась конференция творческим выступлением вокального ансамбля вуза «Илем», приветственными словами проректора по научной и творческой работе Геннадия Петрова, заведующего кафедрой народного художественного творчества Раисы Васильевой, видеообращением соорганизаторов конференции из Ульяновской области, а также Республик Беларусь, Казахстан.

Вопросы сохранения и развития национальной культуры на пленарном заседании рассматривали: проректор института Геннадий Петров, заслуженный художник Чувашской Республики Юрий Ювенальев, директор Музея культуры суваро-булгар и истории почты Владимир Алмантай, председатель Союза чувашских краеведов Сергей Сорокин, доцент кафедры гуманитарных и социально-экономических дисциплин Эдуард Кранк.

Работа научных секций конференции состоялась в общеобразовательных школах, средне-специальных и высших учебных заведениях Чувашской Республики, Ульяновском государственном педагогическом университете им. И.Н. Ульянова, Гуманитарно-педагогической академии (филиале) Крымского федерального университета им. В.И. Вернадского, Казахском национальном университете культуры, Белорусском государственном университете культуры и искусств.

Так, проведение VIII научно-практической конференции «Культура и искусство: традиции и современность» охватило деятелей культуры и искусства, ученых, студентов и школьников, занимающихся современными исследованиями в области традиционной культуры из регионов Приволжского федерального округа, Республики Крым, стран СНГ.

Источник: Чувашский государственный институт культуры и искусств

«Круглый стол», посвященный юбилеям Т.К. Кириллова и Е.С. Сидоровой

27.02.2020 19:41
«Круглый стол», посвященный юбилеям Т.К. Кириллова и Е.С. Сидоровой

27 февраля 2020 г. в Национальной библиотеке ЧР состоялся «круглый стол», организованный секцией фольклористики Чувашского государственного института гуманитарных наук и посвященный 130-летию со дня рождения поэта, публициста, переводчика, собирателя образцов чувашской народной словесности Тараса Кирилловича Кириллова и 90-летнему юбилею фольклориста, кандидата филологических наук, доцента, лауреата Государственной премии Чувашии имени К.В. Иванова Ефросинии Сергеевны Сидоровой. О литературной и педагогической деятельности Т.К. Кириллова подробно рассказал доктор филологических наук, ведущий научный сотрудник ЧГИГН В.Г. Родионов, тему «о птенцах гнезда Н.В. Никольского», начатую Виталием Григорьевичем, продолжил научный сотрудник института А.П. Леонтьев, напомнив, что на страницах газеты «Хыпар», основанной Никольским, начинали свою литературную деятельность не только Т.К. Кириллов, но и Т.С. Семёнов (Таэр Тимкки), Г.И. Комиссаров (Вандер), Н.И. Полоруссов (Шелеби), М.Ф. Акимов, Г.А. Кореньков, Я.В. Турхан, С.С. Сорокин (Тăван ялсем Çеркей), А.В. Васильева (Ваççа Аниççи) и другие.

С биографией и научно-педагогической деятельностью Е.С. Сидоровой ознакомила ведущий научный сотрудник ЧГИГН Г.Г. Ильина, поделились воспоминаниями о ней и своей оценкой трудов ученого старший научный сотрудник Г.Г. Ефремова-Ильина и младший научный сотрудник Т.И. Семенова. Участникам «круглого стола» был продемонстрирован телеочерк о Е.С. Сидоровой.

 

Источник: Чувашский государственный институт гуманитарных наук

Яндекс.Тӑлмача чӑваш чӗлхине хушнине «Чӑваш чӗлхи — тӗнче уҫҫи» хӑтлавра паллӑ тӑвӗҫ

25.02.2020 12:55
Яндекс.Тӑлмача чӑваш чӗлхине хушнине «Чӑваш чӗлхи — тӗнче уҫҫи» хӑтлавра паллӑ тӑвӗҫ

2020 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗнче Яндекс.Тӑлмач сервиса чӑваш чӗлхине кӗртнине халалласа «Чӑваш чӗлхи — тӗнче уҫҫи» хӑтлав иртӗ. Хӑтлав Чӑваш Республикин наци вулавӑшӗн 1-мӗш хутри акт залӗнче пулӗ, пуҫламӑшӗ — 11 сехетре.

Хӑтлава ӑслӑлӑх, вӗренӳ, культура, хаҫат-журнал ӗҫченӗсене, общество хастарӗсене, чӑваш чӗлхе пӗлӗвӗн ыйтӑвӗсемпе кӑсӑкланакансене йыхравлатпӑр. Наци вулавӑшӗн адресӗ: Шупашкар, Ленин проспекчӗ, 15 ҫурт.

Пӗлме: Яндекс.Тӑлмачра чӑваш чӗлхине нарӑсӑн 1-мӗшӗнче хушнӑ. Ку ӗҫе пурнӑҫлама «Яндекс» компанин куҫару пайӗ, «Чӑваш чӗлхи лабораторийӗ» ушкӑн, Чӑваш Республикин наци библиотеки, Чӑваш Республикин цифра аталанӑвӗпе информаци политикин тата массӑллӑ коммуникацисен министерстви, «Хавал» пуҫару ушкӑнӗ тата ыттисем хутшӑннӑ. Яндекс.Тӑлмач урлӑ хальхи вӑхӑтра чӑвашларан 100 яхӑн чӗлхене куҫарма пулать, ҫӗре яхӑн чӗлхерен — чӑвашла.

«Чӑваш чӗлхи лабораторийӗн» ушкӑнне кӗрекенсем: Николай Плотников, Александр Антонов, Светлана Трофимова, Алина Иванова, Эрбина Портнова, Оксана Антонова тата ытти пулӑшуҫӑсем.

Аҫтахар Плотников,

Чӑваш халӑх сайчӗ.

Страницăсем: 1, 2, 3, [4], 5, 6, 7, 8, 9, ... 85